ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΕΑ
Η αρχαία Ελέα, χτισμένη κοντά στο σημερινό χωριό Βέλιανη Παραμυθιάς, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πόλεις των αρχαίων Θεσπρωτών. Ιδρύθηκε πιθανότατα τον 4ο αιώνα π.Χ. και αποτέλεσε πολιτικό και οικονομικό κέντρο της περιοχής, με ισχυρά τείχη, ακρόπολη και δημόσια κτίρια που μαρτυρούν την ανάπτυξή της. Από τα ερείπια της πόλης — τα οποία περιλαμβάνουν τμήματα οχυρώσεων, πύλες και ίχνη κατοικιών — μπορεί κανείς να αντιληφθεί το στρατηγικό σημείο όπου βρισκόταν, με πανοραμική θέα προς την κοιλάδα της Παραμυθιάς και τα γύρω βουνά. Η Ελέα υπήρξε μέλος του Κοινού των Θεσπρωτών και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ιστορία της αρχαίας Ηπείρου, πριν εγκαταλειφθεί στα ρωμαϊκά χρόνια.
Κοντά στον αρχαιολογικό χώρο ξεκινούν δύο όμορφα μονοπάτια που συνδέουν το παρελθόν με τη φύση της περιοχής. Το πρώτο οδηγεί στο Σπήλαιο του Αγίου Αρσενίου, ένα μέρος με ιδιαίτερη πνευματική και φυσική αξία, όπου σύμφωνα με την παράδοση ασκήτεψε ο Άγιος. Το δεύτερο ανηφορίζει προς τον Σταυρό, στην κορυφογραμμή της Γκορίλας, προσφέροντας μια εντυπωσιακή διαδρομή μέσα σε δάσος και μαγευτική θέα προς την Παραμυθιά και το Ιόνιο πέλαγος. Οι δύο αυτές διαδρομές καθιστούν την περιοχή της αρχαίας Ελέας ιδανικό προορισμό για όσους συνδυάζουν την αγάπη για την ιστορία με την πεζοπορία και την εξερεύνηση της ηπειρώτικης φύσης.
