ΚΑΣΤΡΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΝΑΤΟΥ
Πάνω ακριβώς από την πόλη της Παραμυθιάς, δεσπόζει το κάστρο του Αγίου Δονάτου. Το κάστρο πήρε το όνομά του από τον πολιούχο της περιοχής, Άγιο Δονάτο, και αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της μακραίωνης ιστορίας της πόλης. Οι τοίχοι του φανερώνουν τρεις διαφορετικές φάσεις κατασκευής — την Ελληνιστική, τη Βυζαντινή και την περίοδο της Τουρκοκρατίας — γεγονός που αποδεικνύει τη συνεχή στρατηγική του σημασία μέσα στους αιώνες. Στην ίδια περιοχή ιδρύθηκε το 167 π.Χ. η ρωμαϊκή αποικία Φωτίκη, που αποτέλεσε κέντρο διοίκησης και εμπορίου, συμβάλλοντας καθοριστικά στη ρωμαϊκή παρουσία στην Ήπειρο. Αν και η κεντρική είσοδος του κάστρου έχει σήμερα καταστραφεί, στο εσωτερικό του διακρίνονται ερείπια κτισμάτων από την ύστερη περίοδο της Τουρκοκρατίας, ενώ από τα τείχη σώζονται κυρίως τμήματα του δυτικού σκέλους και ο δυτικός πύργος που δεσπόζει πάνω από την Παραμυθιά. Κάτω από το κάστρο ξεχωρίζει η Κούλια, ένα από τα ελάχιστα πυργόσπιτα που διατηρούνται ως σήμερα, προσθέτοντας ακόμη ένα κομμάτι στο ιστορικό μωσαϊκό της περιοχής.
Η επίσκεψη στο κάστρο του Αγίου Δονάτου αποτελεί μοναδική εμπειρία, τόσο για την ιστορική του αξία όσο και για τη φυσική ομορφιά που το περιβάλλει. Από την κορυφή του λόφου, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει την πανοραμική θέα του κάμπου της Παραμυθιάς, των γύρω βουνών και του ορίζοντα που σμίγει με τη φύση. Η πρόσβαση μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: είτε μέσα από την πόλη της Παραμυθιάς, μέσω ειδικά διαμορφωμένου μονοπατιού που οδηγεί σταδιακά προς το κάστρο, είτε με όχημα 4×4, ακολουθώντας τον αγροτικό δρόμο που φτάνει ακριβώς πίσω από τα ερείπια. Πρόκειται για ένα σημείο όπου η ιστορία, ο θρύλος και το τοπίο συνυπάρχουν αρμονικά, προσφέροντας στον επισκέπτη μια εμπειρία αυθεντικής επαφής με το παρελθόν και τη φυσική ομορφιά της Ηπείρου.
